St. John Maximovitch- ON THE LITTLE THINGS IN LIFE

 

THE LITTLE THINGS IN LIFE

By St. John Maximovitch.

Many people believe that to live according to the faith and to fulfill the will of God is very difficult. Actually—it’s very easy. One needs only attend to details, to trifles, and try to avoid evil in the slightest and most trivial things. This is the simplest and surest way to enter the world of the spirit and draw near to God. 

A man often thinks that the Creator demands great things of him, that the Gospel insists on complete self- sacrifice, the abolition of one’s personhood, etc., as a condition of faith. A man is so frightened by this that he begins to be afraid of becoming acquainted with God, of drawing near to God, and hides himself from God, not even wishing to look into God’s Word. “If I can’t do anything important for God, then I’d just better stay away from things spiritual, stop thinking about eternity, and live ‘in a normal way’.”

There exists at the entrance to the spiritual realm a “hypnosis of great deeds:” one must either do some big thing or do nothing. And so people do nothing at all for God or for their souls! It is very strange—the more a man is devoted to the little things of life, the less he wishes to be honest or pure or faithful to God in those same little things. And, moreover, each one must adopt a correct attitude toward little things if one wishes to come near to the kingdom of heaven.

Wishes to come near: In this is summed up all the difficulties of the religious life. Often one wishes to enter into the kingdom of heaven quite unexpectedly, in some miraculous and magical way, or, by right—through some kind of great feat. But neither the one nor the other is the right way to find the higher world. One does not enter God’s presence in some wondrous manner while remaining indifferent on earth to the needs of the kingdom of God and its bright eternity, nor can one purchase the treasures of the kingdom of God by some kind of eternal act, however great that act might be. Yet good deeds, holy deeds are necessary for one to grow into a higher life, a bright will, a good desire, a heavenly psychology, a heart that is both pure and fair.

A glass of water: Verily, verily I say unto you that whosoever offers one of the least of these but a cup of cold water, in the name of a disciple, shall not lose his reward. In this saying of the Lord is the highest expression of the smallness of the good. “A glass of water”—this is not much.

Communicating in good spirit: In every communication between people there must without fail be a good spirit: this spirit is Christ, openly manifest or hidden. “In the name of a disciple:” this is the first step in communicating with another person in the name of Jesus Christ Himself.  Many people, not as yet knowing the Lord and the wondrous fellowship in His Name still have among themselves an unselfish, pure and human fellowship which brings them ever closer to the Spirit of Christ.

The lesser good is necessary: As a matter of fact, the lesser good is more necessary for mankind than the greater. People can get along with their lives without the greater good; without the lesser they cannot exist. Mankind perishes not from a lack of the greater good, but from an insufficiency of just this lesser good. The greater good is no more than a roof, erected on the brick walls of the lesser good.

The lesser, easier good was left on this earth for man by the Creator Himself, who took all the greater good upon Himself. Whosoever does the lesser, the same creates—and through him the Creator Himself creates—the greater good. Of our little good the Creator makes His Own great good. For as our Lord is the Creator who formed all things from nothingness, so is He more able to create the greater good from the lesser.

Through such lesser, easy work, done with the greatest simplicity, a man is accustomed to the good and begins to serve it with his whole heart, sincerely, and in this way enters into an atmosphere of good, lets down the roots of his life into new soil, the soil of the good. The roots of human life quickly accommodate themselves to this good earth, and soon cannot live without it... Thus is a man saved: from the small comes the great. “Faithful in little things” turns out to be “faithful in the greater.”

Our moral sense: Lay aside all theoretical considerations that it is forbidden to slaughter millions, women, children, and elderly; be content to manifest your moral sense by in no way killing the human dignity of your neighbor, neither by word, nor by innuendo, nor by gesture. Do not be angry over trifles against your brother vainly (Mt 5:22) or in the daily contacts of life speak untruth to your neighbor. These are trifles, small change, of no account; but just try to do this and you will see what comes of it.

Prayer: It is hard to pray at night. But try in the morning. If you can’t manage to pray at home than at least as you ride to your place of employment attempt with a clear head the “Our Father” and let the words of this short prayer resound in your heart. And at night commend yourself with complete sincerity into the hands of the Heavenly Father. This indeed is very easy.

And give, give a glass of cold water to everyone who has need of it; give a glass filled to the brim with simple human companionship to everyone that lack it, the very simplest companionship...

O wondrous path of little things, I sing thee a hymn! Surround yourselves, O people, gird up yourselves with little works of good— with a chain of little, simple, easy and good feelings which cost us naught, a chain of bright thoughts, words and deeds. Let us abandon the big and the difficult. That is for them that love it and not for us for whom the Lord in His Mercy, for us who have not yet learned to love the greater, has poured forth the lesser love everywhere, free as water and air.

Vol. 12, Issue 05-06 Orthodox - Heritage,

"ΜΟΝΟ Ο ΘΕΟΣ ΤΟ ΞΕΡΕΙ!"

Κάποτε ζούσε σ' ένα χωριό κάποιος φτωχός γέροντας, ο οποίος είχε ένα όμορφο άλογο που τον βοηθούσε στις γεωργικές του ασχολίες και το οποίο ήταν τόσο όμορφο και δυνατό, ώστε ήταν γνωστό σε όλη τη γύρω περιοχή.

Κάποια μέρα, ένας πρίγκιπας που εντυπωσιάστηκε από τη φήμη και το παρουσιαστικό του αλόγου, θέλησε να το αγοράσει, προσφέροντας στον γέροντα ένα υπέρογκο ποσό. Αυτός, όμως, αρνήθηκε να πουλήσει το αγαπημένο του άλογο, µε το οποίο είχε δεθεί τόσα χρόνια, και επέστρεψε στο χωριό του.
-"Μα καλά είσαι ανόητος;" ρωτούσαν οι συγχωριανοί του.
"Πούλα το άλογο για το καλό σου,
θα πιάσεις πολλά χρήματα και θα είσαι ευτυχισμένος!"
-"Ααα, εμένα το άλογο με βοηθά στην εργασία μου...
Καιποιος ξέρει τι είναι καλό και τι κακό;" απαντούσε ο γέροντας,
"Μόνο Ο Θεός το ξέρει!"
Οι μέρες περνούσαν και το άλογο παρέμενε αχώριστη συντροφιά του γέροντα.

Ένα πρωί ξύπνησε και είδε ότι το άλογό του είχε φύγει.
Οι συγχωριανοί του μαζεύτηκαν για να του εκφράσουν τη λύπη τους:
-"Τι μεγάλο κακό που σε βρήκε, τώρα ποιος θα σε βοηθά στις δουλειές σου;
Ήσουν ανόητος που δεν πούλησες το άλογο.
Τώρα δεν έχεις ούτε τα χρήματα, ούτε το άλογο".

Ο γέροντας με τη χαρακτηριστική ηρεμία του απαντούσε:
-"Και ποιος ξέρει τι είναι καλό και τι κακό; Μόνο Ο Θεός το ξέρει!"
Οι χωριανοί απομακρύνονταν νομίζοντας ότι του γέρου του έχει σαλέψει..

Ύστερα από λίγες μέρες το άλογο επέστρεψε στη μάντρα του γέροντα, μαζί µε μερικά άλλα πανέμορφα άγρια άλογα που είχε συναντήσει στο δάσος.
Μαζεύτηκαν ξανά οι συγχωριανοί και του έλεγαν:
-"Τι τυχερός που είσαι! Σου έτυχε μεγάλο καλό,
αφού τώρα έχεις περισσότερα άλογα να σε βοηθούν."
Ο γέροντας τους απάντησε:
-"Και ποιος ξέρει τι είναι καλό και τι κακό.. Μόνο Ο Κύριος γνωρίζει!
Πάντως, είμαι ευχαριστημένος που το άλογό μου γύρισε.
Οι συγχωριανοί του τον κοιτάζανε πάλι περιφρονητικά.
Μετά από λίγες μέρες, ο γιος του, καβαλικεύοντας ένα από τα άλογα,
έπεσε κι έσπασε τα πόδια του, μένοντας ανήμπορος.
Μαζεύτηκαν πάλι οι χωριανοί λέγοντας:
-"Τι κακό που σε βρήκε! Με τα άλογα που ήρθαν, έχασες τελικά το δεξί σου χέρι στις δουλειές – τον γιο σου – που υποφέρει τώρα από τους πόνους
και ίσως υποφέρει για όλη του τη ζωή."
Ο γέρος απαντούσε πάλι:
-"Ποιος ξέρει ... μόνο Ο Θεός γνωρίζει τι είναι καλό και τι κακό!"
Δεν πέρασε μια βδομάδα από αυτό το ατύχημα και μια γειτονική χώρα κήρυξε τον πόλεμο στη χώρα του. Πέρασε, λοιπόν, και από την πόλη του ο στρατός και επιστράτευσε όλους τους νέους άντρες της πόλης.
Δεν πήραν, φυσικά, τον γιο του, που είχε σπασμένα πόδια,
κι έτσι δεν έλαβε μέρος στις άγριες μάχες που ακολούθησαν.
Ήρθαν πάλι οι συγχωριανοί και έλεγαν:
-"Είσαι πολύ τυχερός, αφού οι γιοι όλων μας πάνε να σκοτωθούν στον πόλεμο, ενώ εσύ θα έχεις τον γιο σου πάντα κοντά σου."
Και ο γέροντας τούς απάντησε με τρυφερότητα:

-"Εμείς οι άνθρωποι δεν ξέρουμε ποτέ αρκετά, για να κρίνουμε αν κάτι είναι ευλογία ή συμφορά. Ακόμη αδελφοί μου δεν το καταλάβατε:
Μόνο Ο Θεός γνωρίζει το καλό και το κακό μας!!"
Πρέπει λοιπόν να δείχνουμε απόλυτη εμπιστοσύνη Στον Θεό μας, όχι στα λόγια αλλά έμπρακτα! Υπάρχει άραγε περίπτωση αν αφεθούμε όπως ένα μικρό παιδί στο Θέλημά του, να νιώσουμε ποτέ θλίψη, άγχος , στενοχώρια;

Ο ΠΟΛΙΤΙΜΟΣ ΛΙΘΟΣ...

Μια σοφή γυναίκα που ταξίδευε στα βουνά ανακάλυψε τυχαία σε ένα ρέμα έναν πολύτιμο λίθο. Κοντοστάθηκε, τον μάζεψε και συνέχισε το δύσκολο ταξίδι της. Την επόμενη μέρα συνάντησε έναν άλλο ταξιδιώτη πεινασμένο και εξαντλημένο. Η γυναίκα βλέποντας τον έτσι ταλαιπωρημένο, αποφάσισε να μοιραστεί μαζί του το φαγητό της. Καθώς όμως άνοιξε το σακίδιο της, ο ταξιδιώτης είδε τον πολύτιμο λίθο και εντυπωσιάστηκε. Παρακάλεσε λοιπόν τη γυναίκα να του τον χαρίσει. Εκείνη χωρίς δισταγμό ή δεύτερες σκέψεις πήρε τον πολύτιμο λίθο και του τον έδωσε. Ο ταξιδιώτης έφυγε ενθουσιασμένος , μακαρίζοντας την καλή του τύχη. Αυτός ο λίθος ήταν ανεκτίμητης αξίας και θα τον εξασφάλιζε για το υπόλοιπο της ζωής του. Κι άρχισε να κάνει σχέδια για το μέλλον του που διαγραφόταν λαμπρό, γεμάτο ανέσεις και πολυτέλειες. Μετά από μερικές μέρες όμως επέστρεψε αναζητώντας τη σοφή γυναίκα. «Σκέφτηκα πολύ αυτές τις μέρες» ομολόγησε μόλις τη βρήκε. «Ξέρω πόσο πολύτιμος είναι ο λίθος που μου χάρισες. Θα μπορούσα με τη βοήθεια του να ζήσω μια άνετη, παραμυθένια ζωή. Παρόλα αυτά δεν τον θέλω. Αποφάσισα να στον επιστρέψω με την ελπίδα ότι θα μου δώσεις κάτι άλλο, κάτι πραγματικά πολύτιμο. Δώσε μου κάτι που υπάρχει μέσα σου, δώσε μου αυτό που σε έκανε να μου χαρίσεις το λίθο»

 

 agioritikovima.gr

On Bows and Prostrations...

From apostolic times, Christians have been guided by general rules so that the worship of God should be ordered fittingly and reverently, and our acting in concert in church is a confession of our unanimity of Faith, and so naturally there are directions about the making of prostrations. Having said this, two things must be borne in mind. First, although in general we act in concert, within Orthodox worship there is no strait jacketting. Not everyone in church behaves in exactly the same manner. On a given day, one person might prostrate more than another, or be moved to do so at slightly different points in the service. Secondly, we must remember that some are old or infirm, and may not be able to make prostrations; we should not judge them if we see them"merely bowing" on a prostration day.

There are canonical and liturgical directions which deal with this subject. The full prostration is seen as a penitential act or an act of the deepest reverence, and therefore on days when the Church is celebrating festively they are in general not enjoined in church.

The twentieth canon of the First Ecumenical Council specifically forbids kneeling, and thus prostrations, on every Sunday (it being the feast of the Resurrection) and on the days of Pentecost, the fifty days between Pascha and Pentecost-Trinity Sunday.

In the Great Fast, prostrations are enjoined by the rubrics in the services, particularly in association with the Prayer of Saint Ephraim and the lenten verses. However, even during this penitential period of the year, no prostrations are enjoined on Saturdays or Sundays. Perhaps as a parallel to the lenten practice, it is general in most parishes not to make full prostrations on Saturdays.

Great Feasts are also joyous occasions and thus it it customary not to make prostrations or to kneel down at their celebration. In this regard there seem to be a number of diverse practices. One never prostrates on the day of a Great Feast or on the leave-taking of that feast.* In some churches we refrain from prostrating on the second day of the feast, if there is a synaxis, as there is for instance for Sts Joachim and Anna on the day after the Nativity of the Virgin. It is also customary not to make prostrations throughout the whole period of some of the greatest feasts, Nativity, Theophany, and Pentecost itself (in this instance, the week-long feast itself, rather than the fifty days which end on Pentecost-Trinity Sunday, although we do kneel, of course, for the Kneeling Prayers on Trinity Sunday Vespers, for the first time since Pascha).

In addition to this, rubrics direct that we cease from prostrations on certain forefeasts. Thus, on 20 December, we are directed that although the Nativity Fast continues, in the forefeast of the Nativity we cease from prostrations. (This means, in effect, that we make no prostrations between 20 December and the leave-taking of Theophany, 14 January.) Also, by a direction appointed on Holy and Great Wednesday, the Prayer of St Ephraim is read at the end of the Liturgy of the Presanctified Gifts, and thereafter, even though it is not yet Pascha, we do not make prostrations again, except before the Winding Sheet (epitaphios, plashchanitsa), because we have already entered into the festal period.

We have noted that in the last days of Passion Week we prostrate before the Winding Sheet, although we are not otherwise making prostrations in church. A similar exception is made on those occasions when the Cross is brought out for the veneration of the faithful: on the Great Feast of the Exaltation of the Cross on 14 September, on the Sunday of the Veneration of the Cross in mid-lent, and, if it should fall at a weekend, on the feast of the Procession of the Cross on 1 August.
We should also bear in mind that the liturgical day (although not the fasting day) begins with Vespers, or more precisely, with the entrance and/or prokimenon at Vespers, and thus we do not make prostrations on a Saturday evening after the Vespers entrance, although we do do so on Sunday evening Vespers, it being a service for Monday.

Lastly and importantly, one must bear in mind that there are certain local practices and variations with regard to prostrations, as also with regard to much else within Orthodoxy. If a practice is not clean contrary to the teaching of the Ecumenical Church and thus a malpractice, there is much to be said for following the practice of the church you are in or visiting. "When in Rome..." If you are in some doubt as to what to do, a good idea is to follow the lead of the celebrant or the senior person present; in doing this you will at least be showing them respect and will be humbling yourself.

 (The Shepherd, December 1990) 

 At the Divine Liturgy we make    prostrations: 
 

• at the beginning of "It is meet and right to worship Father, Son and..."
• at the end of the prayer, "We praise Thee, we bless..."
• at the end of the prayer, "It is truly meet to bless thee, the Theotokos" (or whatever hymn is used in its place)
• at the beginning of the Lord's Prayer
• when the Holy Gifts are brought out for communion
• when, afterwards, the priest, holding the Gifts, says "Always, now and ever..." (except for those who have communed, who should simply bow) Note: Although prostrations are not enjoined for Saturdays, it is a common practice to make prostrations on that day during the Divine Liturgy at the points indicated above.

Πιο εύκολα πας στον Παράδεισο, παρά στην κόλαση...

Γέρων Νίκων

Εάν ζήσεις όπως προτείνει ο Χριστός θα μάθεις πράγματα που με κανέναν άλλο τρόπο δεν θα τα μάθεις. Όλος ο Χριστιανισμός ήταν κόντρα στην λογική του κόσμου.

Η πίστη μας δεν μαθαίνεται με διαβάσματα και ακούσματα. Στην πράξη, με την εφαρμογή θα διαπιστώσουμε εάν είναι αλήθεια. Την πίστη μας είναι ζωή και την μαθαίνουμε ζώντας! Μετά από 2000 χρόνια θα πιστεύουμε μόνο; Εάν δεν ζούμε τον Θεό, δεν τον ξέρουμε.

Ο διάβολος μας βοηθά να κάνουμε ελεημοσύνη, να νηστεύουμε, να παρθενεύουμε, να χτίζουμε Εκκλησίες γιατί ξέρει ότι μπορεί να μας ρίξει στην υπερηφάνια. Μόνο δύο πράγματα δεν θα σε αφήσει να κάνεις ο διάβολος: να πεις Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με και να πας να εξομολογηθείς. Τα λόγια είναι φτώχεια, με τη ζωή μας θα μιλήσουμε για τον Χριστό.

Εμείς οι Χριστιανοί είμαστε το πρόβλημά μας και το πρόβλημα των άλλων. Επειδή είναι δύσκολο να διορθώσουμε τον εαυτό μας προτιμούμε να διορθώνουμε τον άλλον. «Δεν θα υπήρχαν ειδωλολάτρες εάν εμείς είμασταν χριστιανοί». (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)

Λόγοι άνευ βίου σιωπούν. Βίος άνευ λόγου βοά. Ζήσε με το σώμα σωστά για να ακολουθήσει η ψυχή. Πιο εύκολα πας στον Παράδεισο, παρά στην κόλαση. Για να πας στην κόλαση πρέπει να ιδρώσεις!

Όποια είναι η ζωή σου, αυτή θα είναι και η φιλοσοφία σου και όχι το ανάποδο.

Έχουμε πάψει να είμαστε απλοί. Ένας άνθρωπος έχει 1000 θελήματα. 1000 άγγελοι έχουν ένα θέλημα, πως να αρέσουν στον Θεό. Δεν υπάρχει αμαρτία που δεν την έχουμε αποδεχτεί πρώτα στο μυαλό μας.

Στην κόλαση δεν θα πάμε γιατί είμαστε αμαρτωλοί, αλλά γιατί δεν μετανοούμε και δεν πάμε να εξομολογηθούμε.

Είμαστε τεμπελάκηδες και ζητάμε ο Θεός να κάνει τη δουλειά μας! Πρέπει ο άνθρωπος να κάνει αυτό που αναλογεί στις δικές του δυνάμεις και μετά ο Θεός θα κάνει το θαύμα του. Δε μπορούμε εμείς να διαλέξουμε τους σταυρούς μας, άλλοι μας τους ετοιμάζουν… Την ώρα του καρφιού θα φανεί πόσο χριστιανοί είμαστε. Η έλλειψη υπομονής δείχνει έλλειψη αγάπης, υπερβολικό εγωισμό κι υπερηφάνια. Η αγιότητα δεν είναι κολλητική.

Το διαδίκτυο και η τεχνολογία είναι πολύ καλή κι ευλογημένη. Λίγο την χρησιμοποιούμε, έχουμε αργήσει θα έπρεπε να έχουμε κάνει πολύ περισσότερα. Είμαστε πολύ καθυστερημένοι από την αμαρτία μας. Ποτέ οι χριστιανοί δεν είχαν τόσα όπλα να πολεμήσουν και να αμυνθούν. Το διαδίκτυο είναι θησαυροφυλάκιο και αποχωρητήριο. Από εμάς εξαρτάται που θα πάμε.

Δεν χρειαζόμαστε γαλαξίες καινούργιους, καθρέφτες χρειαζόμαστε για να δούμε τα ελαττώματά μας. Με το πρόσχημα της αγάπης θέλουμε να επιβάλλουμε τις σωστές απόψεις μας στους άλλους για να φανεί η ανωτερότητά μας. Η αγάπη είναι το αγαπημένο ρούχο του διαβόλου… Αγαπά τα πάντα εκτός από τον Χριστό. Για να κυριαρχήσει το κακό, αρκεί να μην κάνουν τίποτα οι καλοί. Πρέπει να είμαστε αγωνιστές και να στηρίζει ο ένας τον άλλον. Μάθε από τον Ιούδα!

People as Liturgical Beings – Part 2...

People who offer ‘your own from your own, in all things and for all things’ serve God truly and pleasingly. That is, people who recognize that whatever they have is a gift from God. They believe that they’ve got nothing of their own to offer. Everything’s from God and they take from that and offer it to God, together with themselves, their world and their relations with the world. They keep nothing selfishly for themselves. They offer themselves without reservation. They give everything in order to receive everything. They die in order to live. And they offer everything in Christ and for Christ. In all things (always) and for all things (for all God’s gifts).

So the whole of people’s lives (even after the Divine Liturgy and outside the church) becomes service, offering, relationship, sacrifice, communion and thanksgiving. The whole of life is transformed into a theanthropic life.

The two hour Sunday Liturgy becomes a twenty-four hour, daily Liturgy. As Orthodox, when we speak about a liturgical life, we don’t mean our short liturgical offering in the church, but the whole of our life, which, starting with the liturgical actions in the church, becomes one of liturgy and worship.

Orthodox Christians aren’t schizophrenic. They don’t live a liturgical life inside the church and an unliturgized life outside. They spend as much time as they can in church (Liturgy and services) so that they’ll be able to live outside the church in a manner as close as possible to the spirit, the climate and the ethos of the Divine Liturgy.

Through worship in the church, the theanthropic life becomes ingrained in them and is then capable of transforming all the facets of their everyday lives.

So Christians permeated by the Liturgy live in the unity of faith and life, the divine and the human, the created and the uncreated, the living with the departed, the present age with the future, their own person with others.

This unity was also experienced by the Greek, Orthodox people when, and as long as they had an ecclesiastical life. There are still, in Greece, traditional, Orthodox people and communities who live in this unity. The centre of the whole life of traditional Orthodox settlements (villages and neighbourhoods) was the parish church, as the katholiko is in monasteries. In villages on Evia [Euboea], the parish church to this day is called the katholiki. (i.e. katholiki ekklisia).

Birth, death, baptism, marriage, school, work, social relations, joys, and sorrows, all the expressions of social life were linked to the Liturgy and the Church. In the end, they became the Church. So the everyday functions of life found their unity and order of precedence within the Divine Liturgy.

The further the Greek people distance themselves from their Orthodox roots, from their life-giving, theanthropic tradition, the less the various functions of life are organically linked to the Divine Liturgy, which is why they stop working properly, which is to say they fail to unite people or help them to live as images of God.

The various functions outside the Divine Liturgy deconstruct the human person. This is clear from the basic function of life, procreation. Within the Divine Liturgy and the Church, this fundamental function is transformed, is blessed with grace, and contributes towards the rounding out of the human person. Outside, it’s the slave of egotism, it undoes personalities and is a torment. People today have bitter experience of this situation.

Orthodox coenobitic monasteries are models of how people and their communities should function. The centre is the main church (katholiko). Buildings and obediences are all organized around the main church. The starting-point of the common life is the daily celebration of the Divine Liturgy. The purpose is the worship of God and the offering of the whole of life to Christ. This is how life can be common, faith and love universal, death can be vanquished and everything made new and given a different role in a strange and most fitting adjustment.

When the liturgical spirit of the coenobium- which is the liturgical spirit of Orthodoxy- becomes ingrained in the Orthodox, they’re preserved from the powerful and vitiating trend towards secularism. In essence, secularism is an attempt to organize life outside the Liturgy and the Church.

Orthodox Christians can’t be Orthodox unless they live liturgically. Unless the Divine Liturgy and worship are not merely ‘opportunities’ or part of their timetable, but are, instead, the life-giving shoot grafted on to their lives and transforming them, the centre, the basis, the beginning and the end. It’s only through the ‘your own from your own’ in the Divine Liturgy that people truly become themselves, that is images of God.

Part one

Source: The late, former Abbot Yeoryios (George) of the Holy Monastery of Blessed Gregoriou, from the periodical «Ο Όσιος Γρηγόριος», § Ο άνθρωπος ον λειτουργικό, περίοδος β΄, vol. 4, pp. 31-5, published by the Holy Monastery  of Blessed Grigoriou, the Holy Mountain, 1979.

Source-Pemptousia.com

Όσοι συνηθίσαμε να λέμε ψέματα, δεν σεβόμαστε ούτε τον εαυτό μας ούτε τους άλλους

Μητροπολίτης Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας Ἰωὴλ Φραγκάκος

«Εἰσί δέ τρεῖς διαφοραί ψεύδους· ἔστιν ὁ ψευδόμενος κατά διάνοιαν καί ἔστιν ὁ ἐν λόγῳ ψευδόμενος καί ἔστιν ὁ εἰς αὐτόν τόν βίον αὐτοῦ ψευδόμενος» (ἀββᾶ Δωροθέου, Περί Ψεύδους, ΕΠΕ «Φιλοκαλία», τ. 12).

Ὑπάρχουν τρεῖς γενικοί τρόποι γιά νά λέμε ψέματα καί νά εἴμαστε ψευδόμενοι, γράφει ὁ ἀββᾶς Δωρόθεος.

α. Ὁ πρῶτος τρόπος εἶναι νά ψεύδεται κάποιος κατά διάνοια. Χαρακτηριστικό αὐτῆς τῆς καταστάσεως εἶναι ἡ ὑπόνοια καί ἡ καχυποψία. Αὐτός πού ἔχει καχυποψίες, ἐάν δεῖ κάποιον νά ὁμιλεῖ μέ ἕναν ἄλλο, ὑποπτεύεται πώς μιλοῦν γι' αὐτόν. Ἐάν διακόψουν τήν ὁμιλία, ὑποψιάζεται πώς διέκοψαν γι' αὐτόν. Ἡ καχυποψία, πού εἶναι μία μορφή ψεύδους, τόν κάνει νά μή λέγει τίποτε τό ἀληθινό, ἀλλά νά κατασκευάζει ὅλο ὑποθέσεις. Τά ἀποτελέσματα τῆς περιπτώσεως αὐτῆς εἶναι περιέργειες, κρυφακούσματα, καταλαλιές, κατακρίσεις καί μαλώματα.

β. Ὁ δεύτερος τρόπος εἶναι νά ψευδόμαστε μέ τόν λόγο. Ἕνας πού εἶναι ψεύτης στά λόγια, προσπαθεῖ νά δικαιολογήσει τίς ἁμαρτίες του, τά πάθη του ἤ προσπαθεῖ νά ἐπιτύχει τοῦ σκοποῦ του μέ ψέματα. Τροποποιεῖ τίς κατηγορίες εἰς βάρος του μέ ψέματα. Λέγει ψέματα γιά νά ἐκπληρωθοῦν οἱ ἐπιθυμίες του. Ψεύδεται γιά νά ἐντυπωσιάσει, νά ἀποφύγει πολλές καταστάσεις ἤ γιά νά κερδίσει χρήματα καί ἀγαθά. Αὐτός πού λέγει ψέματα στά λόγια του, φτάνει στό σημεῖο νά μήν τόν πιστεύουν οἱ ἄλλοι, ἔστω καί ἄν λέγει ἀλήθεια.

γ. Ὁ τρίτος τρόπος εἶναι ὅταν ψεύδεται κάποιος μέ τόν βίο του. Ἄλλη εἶναι ἡ πραγματική ζωή πού κάνει καί ἄλλη δείχνει νά κάνει. Εἶναι ἄσωτος, ἀλλά ἐμφανίζεται ἐγκρατής. Εἶναι πλεονέκτης καί ἐμφανίζεται ἐλεήμονας καί μιλᾶ μέ θέρμη γιά τήν ἐλεημοσύνη. Εἶναι ὑπερήφανος καί θαυμάζει τήν ταπεινοφροσύνη. Προβάλλει τήν ἀρετή ἤ γιά νά σκεπάσει τόν ἑαυτό του ἤ γιά νά τόν θαυμάζουν οἱ ἄλλοι. «Οὗτος οὐκ ἔστιν ἁπλοῦς ἄνθρωπος, ἀλλά διπλοῦς». Εἶναι διπλοπρόσωπος. Ἡ κατάσταση τῆς ὑποκρισίας συνδέεται στενά μέ τό ψεῦδος, καί μάλιστα μερικές φορές ἡ ὑποκρισία καί τό ψεῦδος ταυτίζονται.

Τό πάθος τοῦ ψεύδους ὅλους μας ἔχει ἀκουμπήσει. Ἄλλος ψεύδεται ἐπειδή ἀποσκοπεῖ στό συμφέρον του, ἄλλος γιά τήν καλοπέρασή του, ἄλλος γιά τήν ἱκανοποίηση τῆς φιληδονίας του, ἄλλος γιά νά προξενήσει γέλιο καί εὐτραπελία, ἄλλος γιά νά ἐπιβουλευτεῖ τόν ἀδελφό του καί νά τόν κακοποιήσει· ὑπάρχουν πολλοί λόγοι γιά νά πεῖ κάποιος ψέματα.

Τό ψέμα ὅμως, ὅπως μέ εὐκολία θριαμβεύει, ἔτσι καί μέ εὐκολία καταρρέει. Μπορεῖ κάποιος νά λέγει ἕνα σωρό λόγια πού μέσα σέ αὐτά κρύβεται μέ ἐπιμέλεια τό ψέμα, στό τέλος ὅμως δέν ἐπιτυγχάνει τίποτε. Πολλές φορές λέμε ψέματα γιά νά ἐπικρατήσουμε, ἀλλά τελικά τά ἴδια μας τά ψέματα μᾶς ἐκθέτουν καί μᾶς ρεζιλεύουν.

Κατά κανόνα ὅσοι λέμε ψέματα ἀποδίδουμε στούς ἄλλους τά ἐλαττώματα τά δικά μας, ὅπως ἀκριβῶς κάνουν καί οἱ ἀνήθικες γυναῖκες, πού κατηγοροῦν τίς τίμιες ἀπό φόβο μήν τυχόν μιλήσουν. Ἐπίσης, γινόμαστε ἰδιαίτερα φορτικοί στούς ἄλλους ἤ ἀκόμη καί βίαιοι. Αὐτό φαίνεται καθαρά στήν περίπτωση τῆς καχυποψίας. Ὅποιος δηλαδή ἔχει ὑπόνοιες καί καχυποψία, βασανίζει τούς ἄλλους. Ἕνας σύζυγος πού ὑποψιάζεται τήν σύντροφό του, τήν βασανίζει, τήν βρίζει, τήν ἐξουθενώνει καί τήν κακοποιεῖ. Συμβαίνουν ὅλα αὐτά, ἐπειδή στό μυαλό του ἔχει πλάσει ψευδεῖς εἰκόνες ἤ ἔχει καταλήξει σέ ψευδῆ συμπεράσματα.

Ἀκόμη ὑπάρχει καί ὁ μυθομανής. Λέγει ψέματα χωρίς νά ἐξυπηρετοῦν σέ τίποτε. Νομίζει ὅτι τόν καταδιώκουν, προφυλλάσσεται ἀπό ἄλλους χωρίς λόγο κ.ἄ. Ὁ μυθομανής μπορεῖ νά προκαλέσει στούς ἄλλους ἄσχημες καταστάσεις καί ἐνδέχεται ἐξ αἰτίας του, νά ἀποδίδονται σέ ἀνθρώπους ἀθώους κατηγορίες ἐντελῶς ἀνυπόστατες καί μή πραγματικές. Ἡ μυθομανία εἶναι ἕνα εἶδος διαστροφῆς.

Αὐτό τό φοβερότατο πάθος, τό ὁποῖο δέν θεωροῦμε σπουδαῖο, ἀφοῦ μάλιστα βρίσκουμε καί δικαιολογίες πώς τάχα λέμε ψέματα γιά καλό, γιά νά προστατεύσουμε τούς ἄλλους, γιά νά σώσουμε μία οἰκογένεια, γιά νά προλάβουμε τυχόν μεγαλύτερες καταστροφές, ὀφείλουμε νά τό πολεμήσουμε. Ὅσοι συνηθίσαμε νά λέμε ψέματα, δέν σεβόμαστε οὔτε τόν ἑαυτό μας οὔτε τούς ἄλλους καί πολλές φορές τό πάθος αὐτό μᾶς ἐκθέτει στά μάτια τῶν ἄλλων, ἀλλά προπαντός μᾶς στερεῖ τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ.