Δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε, ούτε να δίνουμε θάρρος ποτέ στον εαυτό μας

Αγίου Νικόδημου του Αγιορείτη

Τὸ νὰ μὴν ἐμπιστεύεσαι τὸν ἑαυτόν σου (1), ἀγαπητέ μου ἀδελφέ, εἶναι τόσο ἀναγκαῖο σε αὐτὸν τὸν πόλεμο, ποὺ χωρὶς αὐτό, νὰ εἶσαι βέβαιος, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν θὰ μπορέσεις νὰ πετύχεις τὴ νίκη ποὺ ἐπιθυμεῖς, ἀλλ᾿ οὔτε κἂν νὰ ἀντισταθεῖς στὸ παραμικρὸ καὶ αὐτό, ἂς τυπωθεῖ καλὰ στὸ νοῦ σου.

Γιατὶ, ἐμεῖς πράγματι, ὄντας φυσικὰ διεφθαρμένοι ἀπὸ τὴ φύσι μας ἀπὸ τὸν καιρὸ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδάμ, ἔχουμε σὲ μεγάλη ὑπόληψι τὸν ἑαυτό μας, ἡ ὁποία ἂν καὶ δὲν εἶναι ἀλήθεια, παρὰ ἕνα ψέμα καὶ τίποτα ἄλλο, ἐμεῖς ὅμως, νομίζουμε μὲ μία ἀπατηλὴ ἐντύπωση, πὼς εἴμαστε κάποιοι (2). Αὐτὸ εἶναι ἕνα ἐλάττωμα, ποὺ πολὺ δύσκολα ἀναγνωρίζεται, καὶ ποὺ δὲν ἀρέσει στὸ Θεό, ὁ ὁποῖος ἀγαπᾷ νὰ ἔχουμε ἐμεῖς μία γνῶσι χωρὶς δόλο γι᾿ αὐτὴ τὴν βεβαιότατη ἀλήθεια.

Δηλαδή, νὰ ξέρουμε, ὅτι κάθε χάρι καὶ ἀρετὴ ποὺ ἔχουμε, προέρχεται ἀπὸ αὐτὸν μόνο, ποὺ εἶναι ἡ πηγὴ κάθε ἀγαθοῦ καὶ ὅτι, ἀπὸ μᾶς, δὲν μπορεῖ νὰ προέλθη κανένα καλό, οὔτε κανένας καλὸς λογισμός, ποὺ νὰ τοῦ ἀρέσῃ. Ἂν καὶ αὐτὴ ἡ ἀναγκαιότατη ἀλήθεια (δηλαδή, τὸ νὰ μὴ πιστεύουμε στὸν ἑαυτόν μας) εἶναι ἔργο τοῦ θεϊκοῦ του χεριοῦ, ποὺ συνηθίζει νὰ τὸ δίνη στοὺς ἀγαπημένους του φίλους, πότε μὲ ἐμπνεύσεις καὶ φωτισμούς, πότε μὲ σκληρὰ μαστιγώματα καὶ θλίψεις, πότε μὲ βίαιους καὶ σχεδὸν ἀνίκητους πειρασμούς, καὶ πότε μὲ ἄλλα μέσα, ποὺ ἐμεῖς δὲν καταλαβαίνουμε· μὲ ὅλα αὐτά, θέλει νὰ γίνεται καὶ ἀπὸ μέρους μας ἐκεῖνο, ποὺ ἀνήκει, καὶ εἶναι δυνατὸν σὲ μᾶς. Γι᾿ αὐτὸ λοιπόν, ἀδελφέ μου, σοῦ σημειώνω ἐδῶ τέσσερεις τρόπους, μὲ τοὺς ὁποίους μπορεῖς, μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, νὰ πετύχης αὐτὴ τὴν ἀμφιβολία τοῦ ἑαυτοῦ σου, δηλαδή, τὸ νὰ μὴν ἐμπιστεύεσαι ποτὲ τὸν ἑαυτό σου.

The style and ethos of Athonite singing

Fr. Iakovos, Protopsaltis of the Protaton Church, singing together with the students of Athoniada School, Holy Mountain

Once, when I was talking to an Elder who’d been on the Holy Mountain for many years (more than twice the number I had), he mentioned the following in the course of conversation: ‘the late Father E… would always sing this doxastiko [a special hymn, sung between ‘Glory…’ and ‘Now and forever’] in the way Iakovos set it’. Since anybody who’s interested in Byzantine music knows how difficult it is to execute the settings of Iakovos the Protopsaltis (fl. ca. 1760-†1800), I was astonished and asked if Father E… knew music. The Elder seemed a little embarrassed, as if he hadn’t expected the question. He was quiet for a second or two, then said, ‘The Athonite kind’.

What he meant was that he knew more or less the settings that were normally sung on the Holy Mountain. And, he continued, in an effort to explain more clearly what he’d said and also to provide an answer to my question (where the Father had learned and knew how to sing the Iakovos setting): ‘That’s how they learned. Each one with the others’.

This little exchange encapsulates the way Byzantine music was learned and cultivated on the Holy Mountain fifty years ago and earlier. This was a time when contact with the external world was very limited and, for some monks, virtually non-existent. Most monks then came to the Holy Mountain at a very early age, and therefore hadn’t been able to study music and hardly had much knowledge beyond Elementary School, far less Secondary. The number of pilgrims who came was much fewer, and contact with singers and music teachers outside Athos would have been quite infrequent. In any case, the difficulties involved in getting to Athos didn’t allow for any consorting or interaction between the two musical worlds.

I came to Athos in 1993 to live as a monk, without any particular experiences from earlier pilgrimages. I was fortunate to meet the last elderly monks in the area around my monastery, and they had the characteristics I’ve just described. They had full, rich voices, thunderous, but very sweet at the same time. Their musical knowledge was absolutely specific. What they knew, and what they were used to, they sang probably better than anyone. If they saw something for the first time, they couldn’t even make a start. The chances of correcting them in what they were singing were nil.

The way they’d heard it was the way they sang it, to the end of their lives. But this was the beauty of the katholiko [the main church of the monastery]. Everybody expected to sing some musical piece with the particular timbre of their voice, and this lent a different atmosphere to the katholiko. No sooner had they started than the younger singers would look at each other and smile.

I don’t know that there was any systematic teaching. There may have been some preliminary lessons, and then the music school would have been the singing itself. Continuous singing of the repertoire would have helped the newer monks to learn, like apprentices under instruction. They didn’t much look at music in books; they’d committed some parts to memory and if, occasionally, they lost their way in the setting, they’d supply it from the closest one they remembered. Everyone had a right to take part, even those who didn’t have much of a voice or had learned from practice. You see, the services are so long and so frequent that the good singers can’t sing all the time, because they’d soon exhaust themselves.

So, in this way, quite a large part of the burden on the Holy Mountain is borne by singers who take the ‘supporting roles’. Of course, a large part is also undertaken by the abbots, and the elders, who sing the ‘pieces of the elders’. So we see that large parts of the services, particularly those that are the same, are sung by people who aren’t musicians and who, without realizing it, also contribute in their own way to the musical expression of the Holy Mountain.

Being still new to the monastery, I talked to one of the older brothers who told me what happened in a hospital to one of the most elderly monks, who was of an exceptionally simple nature. During the course of his treatment, a whole host of people made their way to the hospital to see him and ask for his blessing, and he, for his part, would tell them something for their spiritual benefit. I reacted sharply to this. I knew that this particular father was, of course, very good and pure, but he was also very simple. What could he have to say? The other monk answered that any monk who’d spent long years on Athos, however simple he may be by nature, whatever education he’d had, would certainly have something to say.

Everyday life in a monastery is a continuous spiritual education and it’s impossible to live in one without picking up some basic things to pass on to other people. It’s my impression that something similar is also true of music.

The overwhelming majority of monks who come to the Holy Mountain, even if they aren’t given any musical training in the monastery, will certainly learn something, either from listening or of necessity. Most of them, at some stage will be able to lead the choir on the left or the right at a daily service and often will be able to sing pieces they’ve learned by ear. The time covered by these practical singers at services is very considerable, especially at the daily office. I’d go so far as to say that the we should all take into consideration the fact that the Athonite style in the faster, shorter pieces has, to a large extent, been shaped by such monks.

But it would be wrong not to mention how the spiritual life has also had an effect on worship. Many psaltists outside Athos would also say this, but on the Holy Mountain they don’t just say it; they also apply it. An Athonite psaltist never knows when he’ll sing, or even if he’ll sing. He waits to be told by the typikaris (the monk in charge of services) before coming up to his place at the music-stand in the choir. If there’s a guest psaltist, he is given pride of place over the monastery’s own.

Most often, the opportunities for choosing settings that will be musically instructive are limited, either because the abbot won’t allow it, or because not all the monks would be able to sing the chosen setting, which would result in a hiatus that the abbot would punish with a commensurate canon (often extra prayers and prostrations). Nobody occupies the first place in the right-hand choir on a permanent basis. All the Athonite monastery rules envisage an exchange of choirs (from left to right and vice versa) through the course of the year. Even the first psaltist is often forced to bear with musically weaker monks, who, perhaps, aren’t of much help to him, but also have the right to play their part.

Naturally, there are also the vigilant eyes of the  elders, who will clip the wings of anybody who’s getting above himself. They’ll bring him to his senses with an appropriate canon (in this case, absence from the choir). From all this we can see that, apart from his musical efforts, an Athonite psaltist also has to engage in a spiritual struggle if he’s going to overcome all the above obstructions in order to use his music for the glory of God rather than to puff himself up. I don’t believe there’s a single Athonite psaltist who hasn’t said, at some time in his life, especially when he was just starting out, ‘I wish I’d never even learned music’.

Of course, as the elders say, these are just growing pains and happen to everyone. I confess that I had great difficulties in the early years, but my Elder encouraged me by telling me that he’d observed that monks who sang had greater grace.

And so, as the years go by, we all recognize our true position in the Church and overcome all those impediments, although they’re of great benefit to us in our spiritual life, particularly as regards the acquisition of greater humility. All of this, however, also has an effect on the musical execution of the settings. This is why I said above that the spiritual conditions have contributed to the shaping of the Athonite style of singing.

Many generations grew up in such conditions, and, of course, throughout the whole of Athos there are still elderly monks like this. Even the most prominent Athonite psaltists were nurtured by the same method. By their continuous presence at Church services and with their heightened musical awareness (it’s true that the zeal of psaltists in the pursuit of their art is extreme) and under the particular conditions of location, time and, in my opinion, spirituality, they created the much acclaimed and well-known Athonite musical style.

But we ought really to make mention of today. The Athonite style that people love is the one that was created in the manner I described above. I confess it’s not so long since I came to the Holy Mountain and, unfortunately, I didn’t manage to meet all the great psaltists of recent decades. But, by coming from the outside world with quite a good musical training, I was able to grasp, relatively quickly, how musical matters worked here

The truth is that what I see today is actually somewhat different from what I described above. Conditions are different, so it’s only to be expected that we would have a musical outcome different from the familiar Athonite style that we’ve known for so many years. This is natural, because conditions have changed. But this is not the time or place for such an analysis. For the moment let’s cling to the spiritual emotion we derive from the music of the Holy Mountain, which we know and which is loved by everyone.
Source-Pemptousia.com

 Psalm 33- I will Bless the Lord Chanted By "The Monks of Simonopetras Monastery" Mount Athos.

Γιά τήν εὐχή καί τήν ἀλεπουδίτσα...

Αρχιμ. Τύχων Σεβκούνωβ

Στην Αίγυπτο όπου υπήρχαν στη βαθιά χριστιανική αρχαιότητα πολλά μεγάλα μοναστήρια, ζούσε ένας μοναχός που ήταν φίλος με έναν αγράμματο απονήρευτο αγρότη-φελάχο. Μια μέρα ο φελάχος είπε στο μοναχό:
«Κι εγώ λατρεύω το Θεό που δημιούργησε αυτό τον κόσμο! Κάθε απόγευμα χύνω σε μια γαβάθα κατσικίσιο γάλα και το βάζω κάτω από ένα φοίνικα. Το βράδυ ο Θεός έρχεται και πίνει το γαλατάκι μου. Του αρέσει πάρα πολύ! Ούτε μια φορά δεν έμεινε κάτι στη γαβάθα».
Όταν άκουσε αυτά τα λόγια ο μοναχός, δε μπόρεσε να μη γελάσει. Καλόψυχα και κατανοητά εξήγησε στο φίλο του ότι ο Θεός δε χρειάζεται κατσικίσιο γάλα.
Όμως ο αγρότης επέμενε με πείσμα στο δικό του. Τότε ο μοναχός πρότεινε την επόμενη νύχτα να παρακολουθήσουν κρυφά  τι συμβαίνει, όταν αφήσουν τη γαβάθα με το γάλα κάτω από τον φοίνικα.
Το είπαν και το έκαναν:

τη νύχτα ο μοναχός κι ο αγρότης κρύφτηκαν κοντά και στο φως του φεγγαριού σύντομα είδαν ότι μια αλεπουδίτσα είχε πλησιάσει κρυφά τη γαβάθα κι έγλειφε όλο το γάλα ώσπου να την αφήσει πεντακάθαρη.
Αυτή η αποκάλυψη χτύπησε τον αγρότη σαν κεραυνός! «Ναι», παραδέχτηκε συντετριμμένος, «τώρα το βλέπω, δεν ήταν ο Θεός!».
Ο μοναχός προσπάθησε να καθησυχάσει τον αγρότη κι άρχισε να εξηγεί ότι ο Θεός είναι Πνεύμα, ότι είναι απόλυτα διαφορετικός σε σχέση με τον κόσμο μας, ότι οι άνθρωποι Τον γνωρίζουν με ιδιαίτερο τρόπο… Όμως ο αγρότης στεκόταν μπροστά του με το κεφάλι κάτω και μετά άρχισε να κλαίει κι έφυγε για την καλύβα του.
Ο μοναχός πήγε κι αυτός στο κελί του. Όμως όταν πλησίασε είδε με κατάπληξη έναν άγγελο στην πόρτα να του φράζει το δρόμο. Ο μοναχός τρομαγμένος έπεσε στα γόνατα κι ο άγγελος είπε:
«Αυτός ο απλός άνθρωπος δεν είχε ούτε παιδεία ούτε σοφία ούτε μόρφωση για να λατρέψει το Θεό διαφορετικά απ’ ό,τι έκανε. Κι εσύ με τη σοφία και τη μόρφωσή σου του πήρες αυτή τη δυνατότητα. Θα πεις ότι χωρίς αμφιβολία έκρινες σωστά; Όμως ένα πράμα δεν ξέρεις, ω σοφέ: ο Θεός βλέποντας την ειλικρινή καρδιά αυτού του αγρότη, κάθε βράδυ έστελνε στο φοίνικα την αλεπουδίτσα για να τον καθησυχάσει και να δεχτεί τη θυσία του».

Απόσπασμα από το βιβλίο “Σχεδόν Άγιοι”
του Αρχιμ. Τύχων Σεβκούνωβ

Ἀββᾶς Δωρόθεος-Για τη συνείδηση.

 Ἀββᾶς Δωρόθεος

Ὅταν ὁ Θεός δημιούργησε τόν ἄνθρωπο, ἔβαλε μέσα του ἕνα θεῖο σπέρμα, σάν ἕνα εἶδος λογισμοῦ πιό θερμοῦ καί φωτεινοῦ, νά ἔχει τή θέση τῆς σπίθας, γιά νά φωτίζει τό νοῦ καί νά τοῦ δείχνει νά ξεχωρίζει τό καλό ἀπό τό κακό1. Αὐτό ὀνομάζεται συνείδηση, καί εἶναι ὁ φυσικός νόμος (Ἰωαν. Χρυσ. P. G.49, 131-133). Αὐτός εἶναι τά πηγάδια πού ἄνοιγε ὁ Ἰακώβ, ὅπως ἀκριβῶς εἶπαν οἱ Πατέρες, καί τά παράχωναν οἱ Φιλισταῖοι (Γεν. 26, 15). Μ’ αὐτό τό νόμο, δηλαδή μέ τή συνείδηση, συμμορφώθηκαν οἱ Πατέρες καί ὅλοι οἱ Ἅγιοι πού ἔζησαν πρίν ἀπό τό γραπτό νόμο καί εὐαρέστησαν στόν Θεό. Ἐπειδή ὅμως αὐτή παραχώθηκε καί καταπατήθηκε ἀπό τούς ἀνθρώπους μέ τήν προοδευτική ἐξάπλωση τῆς ἁμαρτίας, χρειαστήκαμε τό γραπτό νόμο, χρειαστήκαμε τούς ἁγίους Προφῆτες, χρειαστήκαμε τήν ἐνανθρώπιση τοῦ Ἴδιου τοῦ Δεσπότη μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, γιά νά τήν ξαναφέρει στό φῶς καί νά τήν ἀναστήσει, γιά νά ξαναδώσει ζωή, μέ τήν τήρηση τῶν ἁγίων ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, σ’ ἐκείνη τήν σπίθα πού ἦταν παραχωμένη. Τώρα λοιπόν, εἶναι στό χέρι μας ἤ νά τήν παραχώσουμε πάλι ἤ νά τήν ἀφήσουμε νά λάμπει καί νά μᾶς φωτίζει, ἄν συμμορφωνόμαστε μέ τίς ὑποδείξεις της. Γιατί ὅταν ἡ συνείδησή μας μᾶς ὑπαγορεύει νά κάνουμε αὐτό καί ἀδιαφοροῦμε, καί πάλι μᾶς λέει νά κάνουμε ἐκεῖνο καί δέν τό κάνουμε, ἀλλά σταθερά καί ἀδιάκοπα τήν καταπατοῦμε, ἔτσι τή θάβουμε καί δέν μπορεῖ πιά νά φωνάξει δυνατά μέσα μας, ἀπό τό βάρος πού τή σκεπάζει. Ὅπως ἀκριβῶς τό λυχνάρι πού δίνει θαμπό φῶς, ἔτσι καί αὐτή ἀρχίζει νά μᾶς δείχνει ὅλο πιό θολά, ὅλο πιό σκοτεινά τά πράγματα, ὅπως συμβαίνει καί μέ τό θολωμένο ἀπό τά πολλά χώματα νερό, πού δέν μπορεῖ νά δεῖ κανείς μέσα τό πρόσωπό του. Ἔτσι σιγά – σιγά καταντᾶμε νά μήν αἰσθανόμαστε ἐκεῖνα πού μᾶς ὑπαγορεύει ἡ συνείδησή μας καί νά φτάνουμε στό σημεῖο νά νομίζουμε ὅτι δέν τήν ἔχουμε καθόλου. Ὅμως δέν ὑπάρχει κανένας πού νά μήν τήν ἔχει. Γιατί αὐτό εἶναι κάτι θεϊκό, ὅπως ἤδη εἴπαμε, καί δέν χάνεται ποτέ, ἀλλά πάντα μᾶς θυμίζει ἐκεῖνο πού ὀφείλουμε νά κάνουμε. Ἐμεῖς ὅμως δέν τήν αἰσθανόμαστε γιατί, ὅπως εἶπα, τήν καταφρονοῦμε καί τήν καταπατοῦμε. 41.—. Γι’ αὐτό ὁ Πρόφήτης θρηνεῖ τόν Ἐφραίμ καί λέει: «Καταδυνάστευσε ὁ Ἐφραίμ τόν ἀντίπαλό του καί κατέπνιξε τή φωνή του» (Ὡσ. 5, 11). Ἀντίπαλο ὀνομάζει τή συνείδηση. Γι’ αὐτό καί στό Εὐαγγέλιο λέει: «Νά ἔχεις καλές σχέσεις μέ τόν ἀντίπαλό σου, ὅσο περπατᾶτε ἀκόμη μαζί στό δρόμο, μήπως κάποτε σέ παραδώσει στόν κριτή, καί ὁ κριτής στούς ὑπηρέτες καί σέ βάλουν στή φυλακή. Ἀληθινά, σοῦ λέω, δέν θά βγεῖς ἀπό ἐκεῖ μέχρις ὅτου ξεπληρώσεις καί τήν τελευταία δεκάρα τοῦ χρέους σου» (Ματθ. 5, 25-26)2. Γιατί ὅμως ὀνομάζει τή συνείδηση ἀντίπαλο; Ἀντίπαλος λέγεται, ἐπειδή ἐναντιώνεται πάντοτε στό θέλημά μας τό κακό, καί μᾶς ἐλέγχει γι’ αὐτά πού πρέπει νά κάνουμε καί δέν τά κάνουμε καί μᾶς κατηγορεῖ γι’ αὐτά πού κάνουμε ἐνῶ δέν πρέπει νά τά κάνουμε. Γι’ αὐτό τήν ὀνομάζει ἀντίπαλο καί μᾶς παραγγέλει λέγοντας: «Νά ἔχεις καλές σχέσεις μέ τόν ἀντίπαλό σου, ὅσο περπατᾶτε ἀκόμα μαζί στό δρόμο. Ὁ δρόμος εἶναι, ὅπως λέει ὁ Μ. Βασίλειος, αὐτός ὁ κόσμος. 42.—.  Ἄς φροντίσουμε λοιπόν, ἀδελφοί μου, νά φυλᾶμε τή συνείδησή μας, ὅσο ἀκόμα βρισκόμαστε σ’ αὐτόν τόν κόσμο, χωρίς νά τήν προκαλοῦμε νά μᾶς ἐλέγξει γιά κάποιο πράγμα, χωρίς νά τήν καταπατοῦμε σέ τίποτα ἀπολύτως οὔτε καί στό ἐλάχιστο. Γιατί ξέρετε καλά ὅτι ἀπό τά μικρά αὐτά καί ἀσήμαντα, ὅπως λένε, φτάνουμε νά καταφρονοῦμε καί τά μεγάλα. Γιατί ὅταν ἀρχίσει κανείς νά λέει: «Τί σημασία ἔχει, ἄν πῶ αὐτό τό λόγο. Τί σημασία ἔχει ἄν φάω λιγάκι;

Τί σημασία ἔχει ἄν δώσω προσοχή σ’ αὐτό τό πράγμα»; Ἀπό τό «τί σημασία ἔχει αὐτό καί τί σημασία ἔχει ἐκεῖνο», ἀποκτάει κανείς κακή καί διεστραμμένη διάθεση καί ἀρχίζει νά καταφρονεῖ καί τά μεγάλα καί βαρύτερα, καί νά καταπατεῖ τήν ἴδια τή συνείδησή του. Γι’ αὐτό, προσέξτε, ἀδελφοί μου, νά μήν ἀμελήσουμε τά μικρά, προσέξτε νά μήν καταφρονήσουμε αὐτά σάν ἀσήμαντα. Δέν εἶναι μικρά, γιατί ἀπ’ αὐτά τρέφεται ἡ ψυχή, ἀπ’ αὐτά δημιουργεῖται κακή συνήθεια. Ἄς ἀγρυπνήσουμε, ἄς φροντίσουμε τά ἐλαφρά, ὅσο εἶναι ἀκόμη ἐλαφρά, γιά μή γίνουν βαριά.

Καί ἡ πρόοδός μας στήν ἀρετή καί ἡ ἁμαρτία, ξεκινᾶνε ἀπό τά μικρά καί κατραλήγουν σέ μεγάλα, εἴτε καλά εἴτε κακά4. Γι’ αὐτό μᾶς προτρέπει ὁ Κύριος νά φυλᾶμε τή συνείδησή μας, σάν νά θέλει νά κάνει κάποιον ἰδιαίτερα προσεκτικό καί τοῦ λέει: «Πρόσεξε τί κάνεις, ταλαίπωρε, ξύπνα, δημιούργησε καλές σχέσεις μέ τόν ἀντίπαλό σου, ὅσο ἀκόμη βρίσκεσαι στό δρόμο μαζί του». Καί προσθέτει τό φόβο καί τόν κίνδυνο πού ἔχει ἡ ὑπόθεση λέγοντας: «Μήπως κάποτε σέ παραδώσει στόν κριτή καί ὁ κριτής στούς ὑπηρέτες καί σέ βάλουν στή φυλακή». Καί τί ἄλλο; «Ἀληθινά, σοῦ λέω, δέν θά βγεῖς ἀπό ἐκεῖ, μέχρις ὄτου ξεπληρώσεις καί τήν τελευταία δεκάρα τοῦ χρέους σου». Γιατί ἡ συνείδηση μᾶς ἐλέγχει, ὅπως εἶπα, γιά τό καλό καί γιά τόκακό, καί μᾶς ὑποδεικνύει τί νά κάνουμε καί τί ὄχι. Καί αὐτή πάλι θά μᾶς κατηγορήσει καί στή μέλλουσα ζωή. Γι’ αὐτό λέει: Μήπως κάποτε σέ παραδώσει στόν κριτή» κ.τ.λ.

43.—.  Ἡ προσπάθειά μας, γιά νά φυλάξουμε τή συνείδησή μας ἄγρυπνη καί νά συμμοργωνόμαστε μέ τίς ὑποδείξεις της, παίρνει πολλές καί ποικίλες μοργές. Γιατί πρέπει νά ἐνεργεῖ κανείς «κατά συνείδηση» καί πρός τόν Θεό καί πρός τόν πλησίον καί πρός τά πράγματα. Πρός μέν τό Θεό, γιά νά μήν καταφρονεῖ τίς ἐντολές Του, καί ὅταν δέν τόν βλέπει ἄνθρωπος καί ὅταν κανείς δέν ἀπαιτεῖ τίποτε ἀπ’ αὐτόν. Αὐτός ἐνεργεῖ «κατά συνείδηση» ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ μυστικά. Νά, τί θέλω νά πῶ. Ἀμέλησε τήν προσευχή, ἀνέβηκε στήν καρδιά του «ἐμπαθής λογισμός» καί δέν πρόσεξε καί δέν πίεσε τόν ἑαυτό του, ἀλλά συγκατατέθηκε. Εἶδε τόν πλησίον του νά λέει ἤ νά κάνει κάτι καί κατά τή φαντασία του τόν ὑποψιάστηκε καί τόν κατέκρινε. Καί μέ λίγα λόγια, σέ ὅσα γίνονται ἐσωτερικά, μυστικά, πού κανένας δέν ξέρει, παρά μόνο ὁ Θεός καί ἡ συνείδησή μας, σ’ αὐτά πρέπει νά συμμορφωνόμαστε μέ τή φωνή τῆς συνειδήσεως. Αὐτό σημαίνει τό νά τηροῦμε τή συνείδησή μας πρός τό Θεό.

44.—.  Ἡ τήρηση τῆς συνειδήσεως πρός τόν πλησίον εἶναι νά μήν κάνει κανείς τίποτε ἀπολύτως πού καταλαβαίνει ὅτι θλίβει ἤ πληγώνει τόν πλησίον, εἴτε μέ ἔργο, εἴτε μέ λόγο, εἴτε μέ κάποια κίνηση εἴτε μ’ ἕνα βλέμμα, γιατί μπορεῖ κανείς καί μέ μιά κίνηση, ὅπως πολλές φορές λέω, νά πληγώσει τόν πλησίον, μπορεῖ καί μ’ ἕνα βλέμμα. Καί μέ λίγα λόγια, ὁ ἄνθρωπος μολύνει τή συνείδησή του μέ ὅσα καταλαβαίνει ὅτι κάνει ἐπίτηδες γιά νά προκαλέσει λογισμό στόν πλησίον, ἐπειδή ξέρει ὅτι τό κάνει ἐπίτηδες γιά νά τόν βλάψει ἤ νά τόν στεναχωρήσει. Τό νά φυλάξει λοιπόν τή συνείδηση καί νά μήν κάνει κάτι τέτοιο, εἶναι αὐτό πού λέμε, «νά ἐνεργεῖ κατά συνείδηση» πρός τον πλησίον.

45.—.  Νά ἐνεργεῖ κανείς «κατά συνείδηση» πρός τά ὑλικά πράγματα σημαίνει νά μήν κάνει κατάχρηση κανενός πράγματος, νά μήν ἀφήνει κάτι νά καταστραφεῖ ἤ νά πεταχθεῖ. Ἀλλά, καί ἄν ἀκόμα δεῖ κάτι πεταμένο, νά μήν τό ἀγνοήσει, ἔστω καί ἄν εἶναι ἀσήμαντο, ἀλλά νά τό μαζέψει καί νά τό βάλει στή θέση του. Νά μή χρησιμοποιεῖ ἀπρόσεκτα τά ροῦχα του. Γιατί, ἄς ὑποθέσουμε ὅτι μπορεῖ νά φορέσει κανείς τό ροῦχο του ἄλλη μιά ἤ δυό ἑβδομάδες καί πηγαίνει καί τό βάζει καί τό πλένει, πρίν τῆς ὥρας του, καί τό φθείρει. Καί ἀντί νά τό χρησιμοποιήσει ἄλλους πέντε μῆνες ἤ καί περισσότερο, μέ τό πλῦνε-πλῦνε το παλιώνει καί τό ἀχρηστεύει. Καί αὐτό γίνεται «παρά συνείδηση».

Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τό στρῶμα. Πολλές φορές μπορεῖ κανείς νά βολευτεῖ μ’ ἕνα παπλωματάκι καί ζητάει παχύ στρῶμα. Ἄλλοτε πάλι ἔχει τρίχινο καί θέλει νά τό ἀλλάξει καί νά πάρει ἄλλο καινούργιο καί ὄμορφο ἀπό ματαιοδοξία ἤ ἀπό ἀκηδία. Μπορεῖ ν’ ἀρκεστεῖ σ’ ἕνα παλιόρουχο καί ζητάει μάλλινο καί δημιουργεῖ ζητήματα, ἄν δέν τοῦ τό δώσουν.

Ἄν δέ καί ἀρχίσει νά προσέχει τόν ἀδελφό του καί νά λέει: «Γιατί αὐτός ἔχει αὐτό καί ἐγώ δέν ἔχω»; Ἔ, αὐτός εἶναι μακάριος! Τότε πρόκοψε!5.

Ἄλλοτε πάλι ἁπλώνει κανείς τό ροῦχο του ἤ τό σκέπασμά του στόν ἥλιο καί ἀμελεῖ νά τό μαζέψει καί τό ἀφήνει καί καίγεται. Καί αὐτό εἶναι «παρά συνείδηση».

Παρόμοια καί μέ τά φαγητά. Μπορεῖ κανείς νά βολευτεῖ μέ μικρό λάχανο ἤ μέ λίγα ὄσπρια ἤ λίγες ἐλιές, καί δεν τό σηκώνει, ἀλλά ζητάει ἄλλο φαγητό πιό γευστικό καί πιό πολυτελές. Ὅλα αὐτά εἶναι «παρά συνείδηση»6. 46.—.  Οἱ Πατέρες ὅμως λένε ὅτι δεν πρέπει ὁ μοναχός ν’ ἀφήσει ποτέ τή συνείδησή του νά τόν κατατυραννεῖ γιά ὁποιοδήποτε θέμα7. Πρέπει λοιπόν, ἀδελφοί μου, ν’ ἀγρυπνοῦμε πάντοτε καί νά φυλαγόμαστε ἀπ’ ὅλα αὐτά, γιά νά μήν πέσουμε σέ κίνδυνο. Καί ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μᾶς τό προεῖπε, ὅπως τό ξανάπαμε. Ὁ Θεός νά δώσει νά τά ἀκοῦμε καί νά τά τηροῦμε ὅλα αὐτά, γιά νά μήν μᾶς κατακρίνουν οἱ λόγοι τῶν Πατέρων μας. Ἀμήν.

Ἀπό τό βιβλίο, «Ὁ Ἀββᾶς Δωρόθεος, ἔργα ἀσκητικά» Ἐκδ. «ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ»Ἱ.Μ. Τιμίου Προδρόμου Καρέα

ΠΗΓΗ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΡΕΑ

How the monks make kollyva on the Holy Mountain,Mount Athos.

On the Holy Mountain, the abbots of the last hundred years are commemorated, as well as the priests and monks of the last thirty. Kollyvo is made every time an icon is placed in the church for veneration. Every Saturday, however, the departed are remembered unless it’s the return of a feast of the Lord. It’s a little, zinc plate of boiled wheat which is placed under the icon of Christ.

  

The kollyvo for a feast requires real confectionary and iconographical skills. Normally, on the surface there’s an icon of the founder or the saint who the honored in the main church is named after, for example, Saint Athanasios the Athonite in the Great Lavra or the Annunciation in the Monastery of Vatopaidi.

Ordinary kollyvo is made as follows: they place crushed wheat into water to make it expand. Then they put it into a container of cold water and bring it to the boil. After half an hour, they pour off the water and add fresh, boiling it again until the wheat is soft and the liquid opaque. A little salt is added. They pour off the liquid, with the addition of sugar and cinnamon. They wash the wheat in cold water to stop it sticking and spread it out to dry. Two or three hours before the Divine Liturgy, the monk whose obedience it is, takes a handful of fine breadcrumbs and adds it to the kollyvo to soak up any moisture, so that it’s completely dry. Afterwards he’ll sieve it to get rid of the breadcrumbs. The wheat’s now ready. He spreads it out and sprinkles sugar on top (not caster sugar, but ordinary) and makes a cross with sugar colored with cinnamon. If he wishes, he can also add ground hazelnuts at an earlier stage in the process.

The kollyvo for a feast has ground walnuts added, as well as cloves and cumin. Some monasteries use ground hazelnuts (carefully peeled of their skins) instead of walnuts and cinnamon instead of cloves.

For the icons on the surface of the kollyvo, they take the wooden end of a fine artist’s brush and press the shape on the sugar from the anthivolo (a copy or template). In this way, they fill in the clothes, face and hair with different-colored sugars.

Ordinary kollyvo is the normal sweet for monks in a coenobium and is distributed in the refectory at the end of the meal. The Russians on the Holy Mountain make kollyvo not with wheat, but with rice, as is the custom in Russia. Smyrnakis noted that this was the case not only in the Monastery of Saint Panteleïmon, but also in the Russian sketes and cells, as well.

Source-Pemptousia.com

Ποιος είναι ο διάβολος και πως ενεργεί;(Γέροντος Ιωσήφ Βατοπαιδινού)

 

Η Αγία Γραφή μας λέει ότι ο διάβολος είναι «ο πεσών Εωσφόρος». Γι’ αυτόν  μας  πληροφορεί  ο  Κύριος:  «είδον  τον  σατανάν  ως  αστραπήν  εκ  του  ουρανού  πεσόντα» (Λουκ. 10,1).

Είναι  ο  άρχοντας,  ο  αρχηγός  του  αγγελικού  τάγματος  των  εκπεσόντων  από  τον  ουρανό,  όταν  θέλησαν  να  αποστατήσουν  από  το  θείο  θέλημα.  Τότε  αυτόματα  συντρίφτηκαν και ξέπεσαν από την αξία και  τη θέση τους. Έχασαν συγχρόνως και  την έκπαγλη και φωτεινή ωραιότητα της μορφής τους. Έγιναν φρικιαστικά τέρατα των  οποίων  και  μόνο  η  μνήμη  είναι  μισητή.  Δεν  υπάρχει  στη  διαβολική  του  υπόσταση τίποτα το καλό, το αγαθό, το δίκαιο, το ευθές, το λογικό, το αληθινό.

Ο διάβολος, ο άλλοτε φορέας του φωτός της δικαιοσύνης, της αγάπης και του  αγιασμού,  μεταβλήθηκε  απότομα – με  την  ανταρσία  κατά  του  Θεού – σε  απόλυτο  όργανο του σκότους, του μίσους, του ψεύδους, του ολοκληρωτικού κακού και όσων  συντελούν στον όλεθρο της φθοράς και του θανάτου. έγινε και θα παραμείνει πάντοτε  σκότος  και  ψεύδος  και  απώλεια -  με  ένα  επί  πλέον  σκοπό -  την  αντίσταση  σε  οτιδήποτε  είναι  του  Θεού  και  σε  όσα  ο  Θεός  προνοεί  και  ιδιαίτερα  τον  άνθρωπο.

Έγινε – και θα παραμείνει στο διηνεκές – κληρονόμος του θανάτου και κάτοικος του  Άδη, με κύριο του σκοπό να αποπλανά και να παρασύρει προς το μέρος του όσους  μπορέσει.

Κεντρικό  στόχο  του  έχει  τον  άνθρωπο,  που βαδίζει  να  ενωθεί  με  το  Θεό. Ο  διάβολος δεν ενέχεται να τον βλέπει να ανεβαίνει ψηλότερα από την πρώτη αξία, που  είχε  πριν  την  έκπτωσή  του,  γι  αυτό  και  ρίχνει  εναντίον  τα  πιο  λυσσαλέα  βέλη  του.

Έγινε και έμεινε κατά πρόθεση ανθρωποκτόνος.

Ως ψέμα και δόλος και κακία δεν παρουσιάζεται φανερά. Μόνο με υποβολές  ερεθίζει το νου και τις αισθήσεις με δόλια προσχήματα, για να αποπλανήσει τη σκέψη  και τη θέληση, να παρασύρει σε συγκατάθεση τη γνώμη και έτσι να υποσκελίσει το  θύμα  πάντοτε  με  δόλο,  υποκρισία  και  απάτη.  Ο  άνθρωπος  κινείται  και  ενεργεί  περισσότερο  με  τις  αισθήσεις  και  τα  συναισθήματα.  Ο εχθρός  το  γνωρίζει  αυτό.  Γι

αυτό ερεθίζει τις αισθήσεις με προφάσεις ευλογοφανείς και έτσι κλέβει ευκολότερα τη  συγκατάθεση.  Προβάλλει,  βλέπετε,  τη  βιολογική  αναγκαιότητα.  Αυτό  γίνεται  και  στο  σωματικό και ψυχικό κόσμο.

Αν  ο  άνθρωπος  είναι  ελεύθερος  από  πάθη  και  κακές  συνήθειες,  εύκολα  απαλλάσσεται  από  τη  διαβολική  επιβουλή  και  πάλη.  Αν  όμως  είναι  αιχμάλωτος πονηρών έξεων, η μάχη είναι σκληρή και αγωνιώδης.

Πάντως η αντίσταση με βάση τον προορισμό μας και τις θείες εντολές γίνεται κατορθωτή με τη συμμαχία της χάριτος που συνυπάρχει με μας.

Δεν έχει εξουσία ο διάβολος απ’ ευθείας ή αισθητά να πειράξει τον άνθρωπο.

Μόνο  με  τη  φαντασία,  με  εικόνες,  που  προβάλλει  στην  οθόνη  της  διάνοιας,  και  με έννοιες  μέσω  του  νου,  προκαλεί.  Τότε  ο  άνθρωπος  μόνος  του  αποφασίζει  να αποδεχθεί  την  πρόκληση  (προσβολή)  ή  να  την  απορρίψει.  Αυτός  είναι  ο  κύριος τρόπος επαφής του πονηρού με τον άνθρωπο. Η συνέχεια πλέον εξαρτάται από τη θέληση του ανθρώπου. Ή να υποκύψει ή να αντισταθεί.

Ο  αμεσότερος  τρόπος  της  δικής  μας  άμυνας  και  αντιστάσεως  είναι  η  θεία επίκληση  (προσευχή)  και  η  ενθύμηση  του  σκοπού  και  προορισμού  μας.  Το παράδειγμα του Κυρίου μας, όταν ήταν στην έρημο, μας χάραξε τον πρακτικό τρόπο της πάλης με τον εχθρό, καθώς και όσα συντελούν σ’ αυτόν.

Ο  διάβολος  δεν  έχει  προορατική  ικανότητα,  ούτε  γνωρίζει  τί  σκέπτεται  ο άνθρωπος. Συμπεραίνει από τις κινήσεις των συναισθημάτων και ερεθίζει ανάλογα τα μέλη και τις αισθήσεις με εμπαθή νήματα. Όταν βλέπει να κλίνει η διάθεση μετά την εικόνα  είτε  του  πράγματος  είτε  του  νοήματος,  που  προσέβαλε  τη  φαντασία, καταλαβαίνει  ότι  σ’  αυτό  έχει  ο  άνθρωπος  την  επιθυμία  και  την  πρόθεσή  του  και φέρνει τα κατάλληλα αίτια για να υποτάξει το θύμα του.

Στη  φύση  του  ο  διάβολος  είναι  όμοιο  με  τη  φύση  του  νου.  Είναι  ταχύτατος, ακούραστος,  ανύστακτος  και  αδίστακτος,  αμετάβλητος  στην  πονηρία  και  κακία.

Μεταβάλλεται και μετασχηματίζεται αμέσως σε διάφορα σχήματα και μορφές, αν αυτό βοηθά  τον  πονηρό  του  σκοπό.  Μετακινείται  πάντοτε  ταχύτατα,  σε  κάθε  χώρο,  και μετέρχεται κάθε τρόπο, με κύριος σκοπό της παρεμπόδιση του θείου θελήματος.

ΠΗΓΗ.

Γέροντος  Ιωσήφ  Βατοπαιδινού, Συζητήσεις  στον  Άθωνα,  Ψυχωφελή  Βατοπαιδινά  13, εκδ. ΙΜΜ Βατοπαιδίου, Άγιον Όρος 2005.

Γ.Τασούδη.Μακαριστός Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός.

What Distinguishes Compassion from Sentimentality?

By Archimandrite Raphael (Karelin)

Compassion is founded on love for someone: love renders the other party as it were, another "self," one with you. Sentimentality is grounded in self-love: it makes one sad not as the result of the suffering of the other person, but rather from one's own ruined mood; instead of striving to put an end to suffering in the world, it strives to put the images of suffering out of one's field of vision.

Art and literature predispose the human soul toward imitation, toward emotional involvement in a given situation. One who becomes accustomed to feeling the emotional state of characters on stage, in TV series, and in novels, himself begins to function as an actor, "playing at life." Art encourages the development of an elevated fluidity in the state of one's mind - often to a pathological level - and to an emotional transfer to the given image one faces. Love is pained for the other person; it is pained because that person is feeling pain. Sentimentality feels pain for itself; it is pained because a negative image of someone else's suffering has intruded upon its consciousness and evoked negative, unpleasant emotions.

Love is grounded in a desire for others' good, while sentimentality rests on a desire for personal emotional comfort. It sees the suffering of others as an unpleasant dissonance in its personal emotional peace. A sentimental person cannot love; rather, he can fall in love, create idols for himself, serve them, and with them, fill up his soul. The flip side of sentimentality is cruelty. For a sentimental person, what lies beyond the bounds of direct experience is foreign and inconsequential. In Saint-Exupery's "Le Petit Prince," the author blurts out: "Should my little star go out, what care I for all Creation." In other words, that little star with which I have fallen in love is more important to me than all Creation.

A sentimental person is ready to weep at the sight of a sick dog and at the same time remains deaf and indifferent to the suffering of millions of people, just as long as he does not have to see their suffering. Sentimentality is not love, but rather, morbid impressionability, chronic, suppressed hysterics taking the place of love.

Source-stjohndc.org